in

„Mijn broer én ex pleegden zelfmoord”

Vandaag, op World Suicide Prevention Day, wordt er aandacht gevraagd voor de 1 miljoen mensen wereldwijd die zichzelf jaarlijks van het leven beroven. Eerst deed de moeder van Tanja Geurtz (37) een zelfmoordpoging, daarna maakte broer Marco een eind aan zijn leven en twee jaar later – nu zeven jaar geleden – ook ex Danny. Ze schreef er een boek over: Als afscheid pijn doet. In verband met de actualiteit herplaatsen we het interview met Tanja uit 2016.

„Ik heb mijn dochter Nika (inmiddels 12 jaar, red.) gezegd dat papa van het balkon was gevallen. Ik kon het niet over mijn hart verkrijgen om de waarheid te vertellen; dat haar vader net als oom Marco een paar jaar eerder een einde aan zijn leven had gemaakt. Toen mijn broer stierf, was ze nog een kleuter. Hij zou die dag met haar naar de dierentuin gaan. Ze was zo overstuur. ’Papa,’ zei ze, ’ga jij nooit dood?’ ’Ik beloof het,’ antwoordde Danny. Twee jaar later sloeg hij de hand aan zichzelf. Ik had het niet zien aankomen. Allebei de keren niet.

Niks aan de hand
Zelfmoord waart als een spook rond in mijn omgeving. Mijn moeder was manisch-depressief. Dat maakte mijn jeugd er niet makkelijk op. Ik liep als kind op eieren. Je wist nooit hoe ze ergens op reageerde. Hoe ik ook mijn best deed, ik kreeg altijd de wind van voren. Het voelde alsof ik niks waard was. Op mijn achttiende verjaardag deed ze een zelfmoordpoging. Waarom nou net op die dag? Was het een boodschap aan mij, dat ik het niet waard was om voor te leven? Inmiddels ben ik veel te weten gekomen over het hoe en waarom van zelfmoord; mensen die uit het leven stappen, hebben geen besef meer van anderen, van tijd, van kalenders. Ze zijn volledig op hun eigen ellende gericht en dat ze daar een einde aan willen maken.

Mijn moeder bleef leven. Ik heb er nooit meer met haar over gesproken. Eén keer was een gesprek dichtbij. Mijn dochter lag kantje-boord in het ziekenhuis en ik zat met mijn moeder in de gang. ’Als Nika sterft,’ zei ik, ’ga ik naar de bovenste verdieping en dan spring ik naar beneden.’ ’Dat weet ik’, antwoordde ze. Dat had een opening kunnen zijn. Maar misschien wil ik ook niet weten wat ze geantwoord had als ik het haar wel had gevraagd. Stel dat het inderdaad met mij te maken had… Inmiddels is mijn moeder overleden in een verzorgingstehuis. Ik was verdrietig, maar ook opgelucht; ik hoefde me nooit meer zorgen om haar te maken.

Mijn broer Marco was mijn held. Sportief, vrolijk… Niets wees erop dat hij net als onze moeder een psychische aandoening had. Ik weet ook niet of dat zo was. Hij werd gechanteerd, leefde in angst. Ik zag hem voor mijn ogen veranderen; hij werd mager en stil. Op een dag heb ik hem gebeld: ’Gaat het wel goed met je?’ Maar volgens hem was er niks aan de hand. Later sprak hij mijn voicemail in: ’Wat er ook gebeurt, weet dat ik van je houd.’ Een dag later werd hij dood gevonden.

LEES OOK!
Aylin (4) heeft een oogafwijking en krijgt snoeiharde kritiek op haar uiterlijk: ‘Dit moet stoppen’

Tunnelvisie
Ik was woedend. Hoe kon hij ons dit aandoen? Mijn ouders, die zo lang op hem hadden gewacht? Het had twintig jaar geduurd voor mijn moeder eindelijk in verwachting raakte. Maar woede wordt verdriet, verdriet wordt begrip, begrip wordt vergeving. Mensen die zo ver heen zijn dat ze eruit stappen, hebben een tunnelvisie. Ze zien niks anders meer dan hun misère en geen andere uitweg dan de dood. Daar is niks tegen te doen en niet tegen te houden.

Ik was al van Danny gescheiden toen ook hij een eind aan zijn leven maakte. Ik bracht Nika naar school en zag politie voor de deur van mijn vroegere huis staan. Er was een dode en een gewonde gevallen, hoorde ik. De politie wilde verder niets zeggen. ’Maar hier woont de vader van mijn kind,’ zei ik. ’Vanmiddag na school komt ze hier naartoe. Kunt u me dan zeggen of haar vader nog leeft?’ ’Hij leeft niet meer’, zeiden ze. Het huis was een bloedbad, de gemiddelde CSI-aflevering is er niets bij. De balkondeuren stonden open en op de gordijnen die opbolden in de wind zag ik de rode vlekken. Het zat op de muur, vegen op de deuren. Overal. Ik had geen idee wat er was gebeurd.

Twee afscheidsbrieven
Pas twee weken later werd ik op het bureau uitgenodigd voor een getuigenverklaring. ’Denk je dat Danny zelfmoord kan hebben gepleegd?’ werd me gevraagd. ’Absoluut niet’, antwoordde ik, ’daar was hij echt het type niet voor.’ Zwijgend overhandigden ze me twee afscheidsbrieven: een voor mij en een voor zijn dochter. Ik was zo boos op hem. Hoe kon hij dat zijn dochter aandoen?

Tegelijkertijd was ik ook opgelucht: geen ruzies meer, geen oppasregelingen meer, geen gedoe meer over geld. Het was een van de moeilijkste gesprekken die ik ooit met mijn dochter moest voeren. ’Weet je nog dat ome Marco doodging?’ vroeg ik. ’Ja’, zei ze. ’Papa is nu ook een sterretje’, legde ik uit, ’hij is van het balkon gevallen.’ Ze was pas 5. Ik kon het niet over mijn hart verkrijgen haar de waarheid te vertellen. ’Hoe kan dat nou?’ zei ze met al haar kinderlogica, ’hij zei altijd dat het balkon gevaarlijk was, dat ik heel voorzichtig moest zijn. Hoe kan hij er nou zelf af gevallen zijn?’ Ik heb haar niet de brief laten lezen. Dat komt ooit nog wel. Ze moet eerst wat ouder zijn.

Enorm taboe
Ik heb haar inmiddels wel verteld dat het geen ongeluk was. Ik moest wel. Ik had mijn boek Als afscheid pijn doet voor haar geschreven. Overal lag informatie verspreid: op mijn laptop, op mijn telefoon, in opschrijfboekjes. Ik dacht: ’Als ik dat allemaal verzamel, kan ik een document maken voor mezelf en mijn dochter. Zodat ze straks, als ze oud genoeg is, het hele verhaal kan lezen en niet alleen die brief heeft’. Ik kwam in contact met Maria Genova, die helpt bij het in eigen beheer uitgeven van boeken. Ik stuurde haar mijn manuscript en vertelde dat het om maar twee exemplaren zou gaan. Maar zij belde me: ’Dit is een belangrijk verhaal. Er rust nog zo’n taboe op zelfmoord. Dat kun jij doorbreken! Ik wil een uitgeverij zoeken.’ Ik heb er even over nagedacht en realiseerde me dat ze gelijk had.

LEES OOK!
Alisha Tulalessy (16) sinds 24 september vermist

Rust en stabiliteit
Laatst kwam mijn dochter thuis uit school. ’Mama’, zei ze, ’ik ben zo benieuwd naar je boek. En de kinderen in mijn klas ook.’ Pas op dat moment realiseerde ik me dat mensen het straks echt gaan lezen. Ik kon niet langer doen alsof haar vader door een ongeval is gestorven. In mijn hart had ik er liever nog wat langer mee gewacht. ’Ik moet je wat vertellen’, zei ik, ’ik heb heel lang tegen je gelogen’. Ze was heel stil toen ik zei dat haar vader zichzelf van het leven had beroofd. ’Ben je boos op me?’ vroeg ik. ’Nee’, antwoordde ze, ’ik begrijp het wel. Ik was nog te jong.’

Ik ben niet bang dat zij met de genen van mijn moeder, broer en ex is behept en een grote kans loopt om zelf ook psychisch in de war te raken. Het zit niet alleen in wat is aangeboren, maar ook in wat je in je verdere leven meekrijgt. Nika is nu een gelukkig kind dat in een fijn gezin woont. Haar halfbroertjes zijn gewoon haar broers en haar stiefvader is haar papa geworden. Laatst vroeg ze hem: ’Toen ik werd geboren, wie heeft toen mijn naam gekozen? Jij of mama?’ We hebben rust en stabiliteit in ons leven.

Mooie herinneringen
Het enige wat me nu nog zorgen baart, is dat ze straks ontdekt dat haar vader niet alleen wilde gaan, maar iemand wilde meenemen. Hij heeft geprobeerd zijn ex-vriendin Serena te vermoorden, omdat ze het met hem had uitgemaakt. Twintig keer heeft hij op haar ingestoken nadat hij haar eerst met een honkbalknuppel op haar hoofd heeft geslagen. Vechtend voor haar leven is ze naar het balkon gekropen, heeft haar tas met daarin de huissleutels naar buiten gegooid en haar vader een sms gestuurd: ’Help.’ Dat heeft haar leven gered.

Serena en ik hebben nog steeds contact. De verminkingen hebben haar voor het leven getekend. Mijn dochter heeft ook een goede band met haar. Wat gaat ze denken als ze er straks achter komt dat het haar vader was die Serena zo heeft toegetakeld? Soms denk ik: ’Stel dat mijn dochter die avond bij hem was geweest, had hij haar dan ook willen meenemen?’ Ik probeer dat soort gedachtes niet te veel toe te laten.

Uiterlijk gaat Nika steeds meer op Danny lijken. Als ik naar haar kijk, denk ik aan de mooie herinneringen die ik ook aan hem heb. Ik heb veel met Danny meegemaakt, maar ook heel veel van hem gehouden. Net als van mijn moeder en mijn broer…”

Hierom beschermt Yolanthe haar zoontje Xess Xava

Boze Boer rijdt politiepaard aan met tractor